Bursa Teknik Üniversitesi (BTÜ) tarafından düzenlenen BTÜ Konuşmaları’nın 7’nci sezonunun ilk programında, İbn Haldun Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Enis Doko, “Büyük Bilgelik Geleneklerinden 7 Ders” başlıklı konuşmasıyla öğrencilerle buluştu. Doko, farklı düşünce ve inanç geleneklerinden hareketle kendini tanıma, özgürlük, şükür ve hayatın anlamı üzerine değerlendirmelerde bulundu.

BTÜ Konuşmaları, 7’nci sezonuna başladı. Programın 66’ncı bölümünde, İbn Haldun Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Enis Doko, Mimar Sinan Yerleşkesi Turkuaz Salon’da “Büyük Bilgelik Geleneklerinden 7 Ders” başlıklı konuşmasını gerçekleştirdi. Programa BTÜ Rektör Yardımcıları Prof. Dr. Beyhan Bayhan ile Prof. Dr. Barış Tamer Tonguç’un yanı sıra akademisyenler ve öğrenciler katıldı. Gençlik döneminde bilinmesinin faydalı olacağını düşündüğü konuları ele aldığı kitabından hareketle konuşmasını şekillendiren Doko, bilgelik kavramının bilgiyle ilişkisinden söz etti. Bilgeliğin yalnızca bilgi edinmekten ibaret olmadığını belirten Doko, “Hayatı doğru bir şekilde yaşama sanatına bilgelik diyoruz” ifadelerini kullandı.

“Kendinizi bulmayacaksınız, kendinizi inşa edeceksiniz”

Konuşmasında farklı bilgelik geleneklerinden hareketle altı temel ders üzerinde duran Prof. Dr. Doko, ilk olarak kendini bilmenin önemine değindi. “Kendini bil” düşüncesinin yalnızca tasavvufta değil, farklı felsefi ve düşünsel geleneklerde de karşılık bulduğunu belirten Doko, insanın kendisini sabit ve değişmez bir benlik üzerinden tanımlamaması gerektiğini söyledi. “Kendinizi bulmayacaksınız, kendinizi inşa edeceksiniz” diyen Prof. Dr. Enis Doko, insanın alışkanlıkları ve çevresi aracılığıyla kendisini şekillendirdiğini vurguladı. Kişinin nasıl biri olacağının önemli ölçüde tekrarladığı davranışlarla ilişkili olduğunu ifade eden Doko, kendini tanımanın aynı zamanda yanlışları fark etmek ve alışkanlıkları değiştirmek anlamına geldiğini belirtti.

“Sınırınızı bilin, kontrol edebildiğiniz şeylere odaklanın”

Doko’nun konuşmasında öne çıkan ikinci ders, insanın kendi kontrol alanını tanıması oldu. İnsanların beklentileri ile gerçekliğin örtüşmemesinin üzüntüye yol açabildiğini belirten Prof. Dr. Doko, farklı bilgelik geleneklerinin bu konuda ortak bir yaklaşım sunduğunu ifade etti. “Gerçekliği değiştiremezsiniz ama beklentinizi değiştirebilirsiniz” diyen Doko, kişinin kontrolü dışındaki sonuçlara aşırı anlam yüklemek yerine kendi niyetlerine ve çabasına odaklanması gerektiğini söyledi.

“Her şeyin geçici olduğunu kabul edin”

Konuşmanın üçüncü dersinde hayatın geçiciliğine dikkat çeken Prof. Dr. Enis Doko, insanların sahip oldukları eşyalara, makamlara ve ilişkilere bağlanırken bunların bir gün sona erebileceğini unutmamaları gerektiğini söyledi. “Dünyada her şeyin geçici olduğunu kabul etmeniz gerekir” diyen Prof. Dr. Doko, sahip olunan her şeyin bir gün elden çıkabileceğini, bu gerçeğin kabul edilmemesinin ise beklentiler ile yaşamın gerçekleri arasında çatışmaya neden olabileceğini ifade etti.

“Vaktinizin kıymetini bilin”

Doko, hayatın geçiciliğiyle bağlantılı olarak zamanın değerine de dikkat çekti. İnsanların zamanlarını nasıl değerlendirdiklerini sorgulamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Doko, insanların günlük yaşamlarında yaptıkları tercihlerin ömürlerinden bir parçayı da beraberinde götürdüğünü ifade etti. Ölümü hatırlamanın hayatın değerini anlamaya yardımcı olabileceğini belirten Prof. Dr. Doko, bu düşüncenin korku yaratmak yerine insanı zamanını daha bilinçli değerlendirmeye yönlendirmesi gerektiğini dile getirdi.

“Şükür, fark etmediğiniz güzellikleri fark etmektir”

Şükür kavramını ele alan Doko, insanların sahip olduklarına zamanla alışarak bunların değerini gözden kaçırabildiğini belirtti. “Şükretmek, kişinin her gün durup o gün hayatında iyi olan, fark etmediği bazı şeyleri fark etmesidir” diyen Prof. Dr. Enis Doko, insanların bir hedefe ulaştıktan sonra daha fazlasını istemeye yönelmesinin tatminsizlik yaratabileceğini ifade etti.

“Özgürlük, kendi arzularınızın sahibi olmaktır”

Konuşmanın son bölümünde özgürlük kavramını değerlendiren Prof. Dr. Enis Doko, özgürlüğün yalnızca seçeneklerin çokluğu üzerinden tanımlanamayacağını ifade etti. “Özgürlük, kendi niyetlerinizin, kendi arzularınızın sahibi olmak” diyen Doko, kişinin kendi arzularını yönetebilmesinin önemini belirtti. İnsanların bazı alışkanlıklarına ve bağımlılıklarına teslim olduklarında, dışarıdan çok sayıda seçeneğe sahip görünseler bile özgürlüklerinin sınırlanabileceğini belirtti.

Soru-cevap bölümü ile devam eden program, BTÜ Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Beyhan Bayhan’ın İbn Haldun Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Enis Doko’ya plaket takdiminin ardından toplu fotoğraf çekimiyle sona erdi.